Welkom » Overdenkingen » Pastorale brief van ds. Matthy Bijleveld op 29 maart 2020

Pastorale brief van ds. Matthy Bijleveld op 29 maart 2020

Pastorale brief, 29 maart 2020, vijfde zondag van de Veertigdagen

psalm 23 /vertaling Ida Gerhardt & Marie van der Zeyde

1 De Heer is mijn herder,
mij zal niets ontbreken.
2 Hij wijst mij te liggen
in grazige weiden,
hij voert mij naar wateren der rust.
3 Hij behoedt mijn ziel voor verdwalen,
hij leidt mij in sporen van waarheid
getrouw aan zijn naam.
4 Moest ik gaan door het dal van de schaduw des doods,
kwaad zou ik niet vrezen.
Want naast mij gaat gij,
uw stok en uw staf
zij doen mij getroost zijn.
5 Een tafel richt gij mij aan
in het aangezicht van mijn belagers
en zalft met olie mijn hoofd.
Mijn beker vloeit over.
6 Zo zijn dan geluk en genade om mijn schreden
al de dagen mijns levens.
Verblijven mag ik in het huis van de Heer
tot in lengte van dagen.

De berijmde eerste verzen van deze psalm in het Grunnegers:
De Here is mien hedder, aal mien doagen.
‘K heb overvloud, zo huif ik nait te kloagen
zien zörg brengt mie ien vrizze, gruine streken.
Hai geft mie rust bie kaalme wotterbeken,
Hai dut mie goud, Hai laaidt mie op mien poaden,
zo wordt zien noam vereerd om aal zien doaden.

Een psalm lezen we als een gebed, las ik eens. Dan kunnen we nu in deze onzekere tijd bidden:
‘God, al gaan wij door dit dal van grote onzekerheid
laat het kwaad ons niet overspoelen, zodat wij verstandig handelen en er juist nu rust kan zijn.
Dat wij nu iets van ons geloof ervaren, draagkracht met uitstraling naar onze medemensen, bron van alle leven, Geheim, U bent er.’

In Ter Apel, waar er ruimte is en bos en niet zoveel mensen op een kluitje wonen merken we dat er sinds twee weken steeds meer is veranderd.
Zoveel mogelijk binnen blijven, op straat en in de winkels ruim afstand houden. Niet onnodig naar buiten gaan, dat kwam afgelopen week bovenop de maatregelen die er al waren. Het wordt menens. Die sfeer merken we als we elkaar tegen komen in het dorp op weg om onze boodschappen te halen. Tegelijk wordt er ook vriendelijk gegroet en desinfecteren asielzoekers met toewijding winkelwagentjes.
Daarnaast merkte ik bij mezelf deze afgelopen week voor het eerst een gevoel van gelatenheid, terwijl af en toe ook de angst en de onrust weer voorbij komen. Vooral als er berichten klinken dat het einde van de crisis nog niet in zicht is. Als ik dat hoor bekruipt me een angstig gevoel. Dat laat ik er even zijn, het ebt ook weer weg. Na zo’n moment put ik troost uit een bijbels woord.  Het staat in Matteus : ‘Wees niet te bezorgd voor de dag van morgen, want elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad.’ Leven van dag tot dag. Een wijs woord. Vandaag kunnen we nog een beetje overzien. Morgen komt morgen aan de beurt…
In de ziekenhuizen, ook in de stad, is het zeker menens. En ook als je hoort dat er een bekende is opgenomen en wordt beademd. Dan is er het bange wachten voor de patiënt en zijn familie.

Huub Oosterhuis, zoals vele dichters maakte ook zijn eigen versie van psalm 23.  Over de momenten waarin het echt erop aan komt schrijft hij :
‘Moet ik de afgrond in, de doodsvallei, ik zal bang zijn -ben jij naast mij- ik zal niet doodgaan van angst.’
Dat is reëel, want ieder mens gaat in haar of zijn leven soms langs de afgrond en soms ook de afgrond in. Dat kan niemand voorkomen, hoe hard men ook bidt. Maar mochten die momenten komen, en voor een groot aantal van onze landgenoten is die tijd er nu. Mensen sterven zonder hun familie op een intensive care van een ziekenhuis. Familieleden die in verdriet en met gemis achterblijven krijgen en niet die omhelzingen ontvangen die ze juist nu nodig hebben. Zoveel leed hier in eigen land en natuurlijk ook het grote leed van de mensen verder weg aan de grenzen van Europa die helemaal niets meer hebben. Geen huis, geen medische verzorging en land waar ze welkom zijn en veilig kunnen wonen. Dat ook zij in beeld blijven nu de crisis ook ons treft.
Voor iedereen die onder bedreigende situaties moeten overleven is het belangrijk dat ze zich kunnen uiten. Dat ze hun verhaal aan iemand kwijt kunnen. Maar is daar nu op een IC ruimte voor? Misschien lukt het iemand zich te uiten in gebed: ‘ik ben bang, maar als u naast me bent zal ik niet doodgaan van angst.’

Die oude psalm 23 is een houvast in de bange tijden. Een gebed voor ons allemaal. Want ook al is niet iedereen ziek of in doodsnood, we leven nu allemaal in onzekerheid. Allemaal zijn we in zekere zin gevangenen van het virus.
Bidden geeft lucht. Bidden brengt wat binnen leeft naar buiten. Probeer te bidden en leg het alleen of met elkaar in een andere ruimte dan binnen de eigen getergde en gepantserde ziel. Dat is goed voor jezelf en voor hen die direct bij je zijn. En voor hen die ver weg zijn. Die weten er wordt voor mij gebeden. Dat is een warm gevoel want het is het aandachtigste en openste wat er is. Het is ook vaak moeilijk want we weten soms geen raad met bidden. Net zoals in de dienst: gewoon durven zeggen wat op je hart ligt en dan weten dat allen aanwezig je mee zullen dragen. Dat is God’s aanwezigheid tastbaar maken. Open voor ieder, een geestelijke rijkdom, je gedragen voelen, ook al ben je alleen. Het is het zelfde wat muziek voor velen van ons kan doen,  een gevoel van gedragen te zijn, omdat zo velen met je mee voelen. Bidden en muziek doen het zelfde.
Heel veel mensen hebben veel met de melodie van Psalm 23. Velen ontroert de Engelse versie. ‘The Lord’s my shephard…’
Hier te beluisteren  :  The lord is my shephard  
Psalm 23 in het Gronings: ‘Zien zörg brengt mie ien vrizze, gruine streken.
Hai geft mie rust bie kaalme wotterbeken’

Er is een visioen. Een droom, een punt aan de horizon. Degene die bidt ziet groene weiden,  een plaats om achterover te liggen in het gras met je handen onder je hoofd en een grassprietje tussen je tanden en de zon op je gezicht en een hoedje over je ogen. Een lammetje draaft door de wei, het is de eerste warme dag van de lente. Voorlopig is deze vorm van eenvoudig geluk voldoende. Juist in een tijd waarin we niet goed weten hoe het verder moet.
Een gebed om vertrouwen. Probeer maar, van dag tot dag te leven met in gedachten dit zelfde voor iedereen en onze geliefden
Tot het op een dag anders zal. Er nieuw leven komt en grazige weiden voor jong en dartel vee. Nieuw leven voor ons allemaal. Daar dromen we van. Dan is het Pasen.

Met hartelijke groet,
Matthy Bijleveld, ook namens Herke Tichelaar.

 

Op dit moment verzorgt Jeroen Krabbé een mooie serie op tv over Marc Chagall.
Een derde van zijn artistieke werk betrof bijbelse afbeeldingen.
In moeilijke, onzekere tijden gaan we op zoek naar iets wat onze onrust tot bedaren brengt en wat zekere troost biedt.
Ik denk dat de afbeelding: Noach en de duif, als teken van hoop en geduld hier goed bij kunnen helpen.
Over de troostende werking van schoonheid nu we niet in staat zijn met elkaar de liturgie te vieren.
De eerste keer dat we elkaar weer in de kerk zullen ontmoeten zal het waarlijk feest van opstanding en nieuw leven zijn!