Welkom » Overdenkingen » Pastorale brief bij Palmpasen door ds. Matthy Bijleveld op 5 april 2020

Pastorale brief bij Palmpasen door ds. Matthy Bijleveld op 5 april 2020

Lieve mensen,
Hoe gaat het nu met jullie? Het is vreemd om alleen contact met elkaar te hebben via de telefoon of via een brief. Het is al weer een tijd geleden dat we elkaar in de kloosterkerk ontmoetten. Deze komende week, de Stille week, zouden we elkaar meerdere keren gaan ontmoeten. Helaas niet. En het is de vraag hoe lang we nog geduld moeten hebben. Er wordt wel wat van ons uithoudingsvermogen gevraagd, zoveel is zeker. Bij mijzelf merk ik dat het van binnen wat rustiger wordt. Deze week voelde ik voor het eerst de rust om een dikke roman te pakken. Het begin heb ik gemaakt. Maar het leest nog niet zo vlot.

Morgen is het Palmpasen. Normaal een zondag in verschillende kerken met kinderen die in optocht binnen komen met hun palmpaasstokken. Heel feestelijk en met lekkere dingen en kleurige slingers van crêpe papier.. Hoewel we dat in de kloosterkerk al een tijd niet meer meemaakten. Misschien wordt er in de toekomst in Ter Apel zo’n tocht georganiseerd en daar doen dan de kinderen van alle scholen en kerken aan mee. Een optocht, door de gangpaden van een van de kerken van Ter Apel waar alle kinderen, hun families en kerkmensen in passen. Een mooi visioen.

Palmpasen is een zondag van vreugde en ook van verdriet. ‘Heden hosanna’, roept het volk en morgen roept het: ‘Kruisigt hem’. Eerst wordt Jezus als held binnengehaald, daarna verworpen. De kleur van feestelijkheid is rood. De kleur van de omslag naar het lijden is paars. In de kerk verbeelden we dit met een vaas met rode en paarse tulpen. Die hebben we vandaag dan ook gekocht, dat wil zeggen Herke.

Veel van ons houden van de Matthäus-Passion. Zondagmiddag 5 april om 12.00 uur te beluisteren op NPO radio 4. Johann Sebastian Bach schreef deze passie juist voor deze zondag, aan het begin van de Stille week. Hieronder vindt u de link met het openingskoor o.l.v. Jos van Veldhoven.

Openingskoor Mattheus

(enkele malen doorklikken)

Het begin is overweldigend, we zitten in een processie. In een rouwstoet. Het is een verwijzing naar het slot: Jezus’ dood. Dit openingskoor is de inleiding van het Evangelieverhaal. En in een inleiding komen alle thema’s al voorbij. Alles leidt toe naar de processie, de rouwstoet die aan het einde zal komen. Er zijn twee koren: koor 1 is erbij, zij zijn getuige van het het verhaal. Zij zijn een onderdeel van het gebeuren. Koor 2, dat zijn wij, de gelovigen, die niet hebben gezien en toch geloven. Wij vragen: ‘Wat gebeurt er? Over wie gaat het?’ Bovendien is er – tot aan het einde van het eerste deel van de de Matthäus een Kinderkoor, dat is het onschuldige engelenkoor, dat toekijkt van boven. Koor 1 zingt: ‘Zie, kijk! Help ons klagen.’ Koor 2 zingt: ‘Wat dan? Waarom moeten we helpen klagen, wat is er aan de hand?’ Het Kinderkoor zingt helder een koraal: ‘O, Lamm Gottes.’ Zij bezingen de onschuld. Wij zijn de schuldigen en het lam Gods neemt de schuld op zich. Hier in het openingskoor komt in kort bestek alles al langs. Het leidende verhaal is de Evangelietekst uit Mattheus. De verteller is de Evangelist, hij leidt ons door het verhaal. Hij wordt droog begeleid door een orgeltje. Terwijl Jezus daarentegen heel stralend begeleid wordt door veel strijkers. In het meesterstuk zitten meer van deze tegenstellingen, alles zorgvuldig gekozen en verklankt om de boodschap over te brengen bij ons, de luisteraar. De gelovige mens. Als u meer wilt weten over de details en mooie vondsten die Bach inzet om het verhaal dramatisch en met veel gevoel in noten om te zetten verwijs ik u naar de twee delige podcast die Carel den Hertog en Lex Bohlmeijer in 2019 over de Matthäus-Passion maakten voor radio NPO 4.
Een mooie Alt aria uit het begin wil ik u hier niet onthouden: Buss’ und Reu Knirscht das Sündenherz entzwei, Dass die Tropfen meiner Zähren Angenehme Spezerei, Treuer Jesu dir gebären.

In onze tijd zijn wij het niet zo gewend om ons af te vragen ‘Wat hebben wij verkeerd gedaan? Hoe kan ik iets rechtzetten?’ En uit te roepen: ‘God, heb erbarmen over ons tekortschieten!’ De nieuwe tijd waarin we terecht zijn gekomen brengt deze vragen op een nieuwe manier bij ons terug, denk ik. Crisis maakt duidelijk wat belangrijk is en wat niet… En we durven pas echt oorzaken aan te wijzen als we mensen hebben die de schuld op zich nemen, maar dan is het van het grootste belang dat wij inzien dat wij hen niet kunnen veroordelen. Schuld op je nemen als samenleving en een werkelijk besef van wie het zwaar hebben in deze wereld is de essentie van het christelijk geloof. Dat is de betekenis van de Mattheus. Het begrijpen is het begin van een vergevingsgezinde mens. Dat visioen moeten we ook behouden.

Pijn en verdriet zijn in deze tijd zeer dichtbij en ook opeens heel voorstelbaar en dus voelbaar. Pijn en verdriet zijn voor anderen in onze wereld elke dag de werkelijkheid. Wat velen van jullie misschien al wel hebben gehoord is dat schoonzoon Martijn, de man van Ria Schavers dochter Karin, in de afgelopen week plotseling is overleden. Wij wensen Ria en haar familie Gods nabijheid en veel liefde en sterkte toe, nu zij opnieuw een groot verlies te verwerken hebben.

Tot slot sprak ik afgelopen week via de telefoon met burgemeester Jaap Velema. Hij heeft ons als burgers van de gemeente Westerwolde ook een brief geschreven. U kunt die lezen op: www.westerwolde.nl Daarnaast beantwoordt hij wekelijks in de studio van Radio Westerwolde vragen van burgers. Zijn ‘Preek van de Leek’ zoals gepland op 10 mei a.s. gaat niet door, maar hij komt deze graag op een later tijdstip houden in de Kloosterkerk. ‘Wat in het vat zit verzuurt niet.’ Hij vroeg me of ik jullie allemaal van hem wilde groeten. Dat deed hij met de woorden: ‘We komen er samen goed door heen!’

Een goede Stille week, stiller dan nu was hij niet.
Met hartelijke groet,
Matthy Bijleveld, en ook namens Herke Tichelaar.