Welkom » Overdenkingen » Bericht bij de tijd. Pastorale brief(13) door ds. Matthy Bijleveld op 7 juni 2020

Bericht bij de tijd. Pastorale brief(13) door ds. Matthy Bijleveld op 7 juni 2020

Lucas 15 : 3-7 (NBV) 3. Jezus vertelde hun toen deze gelijkenis: 4. ‘Als iemand van u honderd schapen heeft waarvan één verloren is geraakt, laat hij dan niet de negenennegentig andere in de woestijn achter om naar het verdwaalde dier op zoek te gaan tot hij het gevonden heeft? 5. En als hij het gevonden heeft, legt hij het vol vreugde op zijn schouders 6. en gaat naar huis. Daar roept hij zijn vrienden en buren bijeen en zegt tegen hen: ‘Deel in mijn vreugde, want ik heb het schaap gevonden dat verdwaald was.’ 7. Ik zeg u: zo zal er in de hemel meer vreugde zijn over één zondaar die tot inkeer komt dan over negenennegentig rechtvaardigen die geen inkeer nodig hebben.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lieve allemaal,

Mensen zeggen wel eens: ‘Ik hou niet zo van het Oude Testament, daarin komen zoveel verhalen voor over geweld. En over een nare reactie van God. Daar kan ik niet in geloven. Nou, ja, de psalmen vind ik wel mooi.’ Ik moet dan denken aan wat ik ooit las bij Chagall over het Eerste- of Oude Testament. ‘Het zijn menselijke uitingen.’ Je ziet er de zwarte kanten van het menszijn in terug en ook de vreugde en de hoogtepunten. Geweld, liefde, hoop, wanhoop je komt het allemaal in de bijbel tegen, omdat het menselijke ervaringen met het leven zijn. En ervaringen die mensen hebben opgedaan met het Geheim van het leven. De bron die wij en zij God noemen. Tegelijk projecteren ze veel onmacht en onvermogen op de Eeuwige. Als zou God degene zijn die geweld tegen mensen aan zou wakkeren. Terwijl dit voortkomt uit de eigen boosaardige natuur. Alles wat menselijk is komen we daarom ook in de bijbelse verhalen tegen. Verhalen zijn een spiegel van hoe wijzelf zijn. Tot en met de zwartste kanten van de ziel.

De afgelopen week waren er demonstraties tegen discriminatie, politiegeweld en het achterstellen van minderheden. Het begon met protesten tegen de gewelddadige dood van de gewone burger George Floyd door een Amerikaanse politieman. Het protest verspreidde zich naar andere grote steden in de wereld. Als protest tegen achterstelling en etnisch profileren in het eigen land. ‘We nemen het niet langer dat we als tweederangs burgers worden behandeld door de meerderheid. Als burgers zijn we voor de wet gelijk, maar we worden niet als zodanig behandeld. Het is genoeg.’ Een jonge man, Tim Wes (26) zegt daarover tegen een krant:

‘Het is niet zwart tegen wit. Het is de mensheid tegen racisme. Mijn ouders komen beiden uit Suriname, ik heb Creools bloed, Hindoestaans bloed, Javaans bloed, Joods bloed, allemaal volkeren die zijn onderdrukt. Dus ik voel echt die pijn, ik voel wat er speelt. Ik zie de mensen als broeders en zusters. ‘k ben gelovig. Jezus had honderd schapen en eentje liep weg en hij ging dat verloren schaap zoeken. Niet omdat die andere 99 niet belangrijk waren, maar omdat die laatste in gevaar was. Dat is wat er nu gebeurt. De zwarte bevolking in Amerika loopt gevaar. Die mensen worden vermoord en er is geen rechtvaardigheid. Daarom moeten we solidair zijn. Ik wil niet zelf in een slachtofferrol. Hoe je het ook wendt of keert, ik ben in Rotterdam opgegroeid in een geprivilegieerde omgeving. Ik heb kansen, ik kan mijn stem gebruiken, ik kan vechten. Maar er zijn veel broeders om me heen, jongens met wie ik ben opgegroeid, die wel van alles hebben meegemaakt. Dus voor al die mensen vecht ik. Ik voel me verbonden met ze, ik ben deel van hen. En in andere landen of plekken is het duizend keer erger, daarom wil ik niet in een slachtofferrol. Dit is gewoon een statement dat nu moet worden gemaakt, dat kan niet morgen, maar dat moet nu.’

Deze jongeman motiveert zijn verzet vanuit zijn geloof. Het is zijn interpretatie van de gelijkenis over het verloren schaap uit Lucas 15. Heel concreet en to the point. Het verloren schaap loopt gevaar, daar bekommert Jezus zich om.

Ooit volgde ik tijdens de predikantenopleiding een workshop over discriminatie. Een van de dingen die ik daarin heb ervaren en onthouden: ‘Racisme zit in ons allemaal.’ Je wilt het misschien niet, maar het is wel zo. Dan moet je beginnen met het erkennen dat dit zo is. Tijdens de workshop liet de workshopleider Doreen Hazel ons voelen hoe het is om door een dominante groep te worden gediscrimineerd. Toen wij als studenten naar de zaal liepen waar de workshop zou plaats vinden stond Doreen bij de deur. Sommigen van ons werden binnengelaten anderen niet. Zij moesten buiten blijven. Ik hoorde bij de groep die niet naar binnen mocht. En wat dat met ons deed! Het maakte ons, het maakte mij boos. Dat je niet weet waarom anderen wel en jij niet wordt binnengelaten. We zochten met elkaar naar redenen. Was het de kleur van onze ogen? Wat kon het zijn? We vertrokken naar een andere ruimte om ons te beraden. Wat konden we met onze boosheid doen? Dit kon gewoon niet!

Het is een ervaring die ik nooit ben vergeten, zonder dat je de reden kent, ben jij ergens niet welkom. Voor zwarte mensen is dit een dagelijkse werkelijkheid. En daar komt de last van het verdriet van het verleden nog bij. De vernederende en pijnlijke ervaring van slavernij. Doreen Hazel liet zich ooit tegenover een krant als volgt hierover uit: ‘Maar voor ons is racisme in de allereerste plaats ziekmakend.’

Uit onderzoek blijkt dat witte mensen heel moeilijk uit de voeten kunnen met het feit dat ze discrimineren. Dit is schaamtevol om te moeten toegeven. Er is ook angst om in de huidige discussie dingen verkeerd te zeggen, maar zwarte mensen zeggen: ‘Het maakt niet uit dat je dingen niet goed zegt, dat je fouten maakt, als we maar met elkaar in gesprek raken over dit pijnlijke, verdrietige onderwerp. Alles beter dan het verzwijgen en er omheen dansen uit schaamte.’

Dr. Martin Luther King zei ooit dat het wel begrijpelijk is dat mensen woedend worden als ze niet mee tellen en niet als volwaardige burgers worden gezien. Maar geweld was niet zijn antwoord op maatschappelijke vernedering. In de jaren zestig trainde hij jonge zwarte mensen in geweldloze weerbaarheid. Hij maakte hen innerlijk weerbaar, zodat ze zich niet uit de tent lieten lokken als ze werden geïntimideerd. In Memphis in het motel waar hij op het balkon werd doodgeschoten is nu een museum waar je dit allemaal zelf kunt ervaren, door plaats te nemen in een bus en dan verzocht te worden om achterin te gaan zitten omdat de plaatsten voorin voor jou verboden zijn.

Tim Wes zegt: ‘Jezus had honderd schapen en eentje liep weg en hij ging dat verloren schaap zoeken. Niet omdat die andere 99 niet belangrijk waren, maar omdat die laatste in gevaar was.’ Dat sluit aan bij ons geloof dat voor God ieder mens telt en van waarde is. En het is een mooie uitleg van deze gelijkenis van Jezus, want het punt van het geloof is er uit gelaten.

Het gaat erom dat we niemand kwijtraken. Dat er oog voor is. Misschien begint een zinvolle discussie over discriminatie met luisteren. Want mensen die rustig luisteren naar de verhalen van pijn en uitstoting maken daar ruimte voor. Aan de basis van alle protesten ligt ook het gevoel ‘wij worden niet gehoord’. Dat komt ook voor bij de arme mensen, bij de jongeren die vragen om je zorgen te maken over het klimaat. Er is geen gemakkelijk antwoord. Maar er is wel een gevoel dat het anders kan, als er meer oog voor de problemen is. Dat geloof is heel belangrijk. In principe is dit het paasverhaal; dat de dood van één mens het heil voor ons allemaal gaat betekenen. Het gevoel dat je als mensen met elkaar, van welke cultuur ook, iets met elkaar kunt doen, wordt getoond in de prachtige uitvoering van het nummer ‘Blowing in the wind’ van Bob Dylan, zoals dat afgelopen maandag voor de digitale Scheurkalender is rondgestuurd door Foppe en Ali. Waarin mensen uit allerlei culturen samen zingen.

Wij hopen natuurlijk om zelf ook weer samen te kunnen zingen.

Een goede zondag en week gewenst!

Hartelijke groet,

Matthy. (Ook van Herke)