Welkom » Overdenkingen » Pastorale brief (10) Bericht bij de tijd door ds. Matthy Bijleveld op 17 mei 2020

Pastorale brief (10) Bericht bij de tijd door ds. Matthy Bijleveld op 17 mei 2020

 

 

 

 

 

 

Glas-in-loodraam van Koning David, Grossmünster, Zürich gemaakt door Sigmar Polke.

 

Lieve mensen,

Voelt u nog verbondenheid met de Kloosterkerkgemeente? En met iedereen die worstelt met de huidige, stille ramp? Ons verbonden blijven voelen met elkaar is belangrijk voor ons persoonlijk welzijn. Voor nu en de tijd die komt. Ons verbonden blijven voelen met iedereen die door deze crisis groot verlies lijdt is belangrijk, zodat er straks geen nieuwe kloof ontstaat in onze samenleving. Tussen mensen die door willen met hun leven en hen die in de rouw zijn. Op kleine schaal kunnen we bijdragen aan het behouden van de band met elkaar in de kerk en in onze dorpsgemeenschap. Ook kunnen we verbondenheid hooghouden binnen de Nederlandse samenleving. Het is een poging om menselijk om te gaan met de ingrijpende situatie die je de Corona-crisis kunt noemen. Persoonlijke reacties op de antwoorden van gemeenteleden op de drie Enquête vragen maken ons herkenbaar voor elkaar.

Onze organist Jan van der Wal noemde in zijn antwoord op deze vragen, dat het spelen van de oersterke psalm-melodieën hem kracht en ruimte geven. Dat vind ik een mooie aanleiding om vandaag twee Psalmen naar voren te laten komen. Psalmen als een bron van inspiratie, reflectie en troost. Hoe mooi zou het zijn als Jan de psalmen op het orgel van de Kloosterkerk weer kan laten klinken!

De vragen in willekeurige volgorde waren:

-Hoe ervaar je deze tijd waarin we niet dichtbij elkaar mogen komen?
-Wat was voor u een lichtpuntje in de afgelopen week?
-Welke vraag zou u aan een gemeentelid/de gemeenteleden van de Kloosterkerk willen stellen?

Peter verwoordde zijn reactie op deze vragen in de vorm van een soort moderne psalm:

In tijden van corona

 Uit balans door uitzichtloosheid
vervreemding door gebrek aan echt contact
emoties door gebrek aan grip
heimwee naar wat was
verwarring door dwarrelende gedachten
allergisch voor het nieuwe normaal

 Aaneengeregen lichtpuntjes
door echte gesprekken
door lange wandelingen
in het groen van het voorjaar
voorzichtig hervonden evenwicht
door overgave en hoop
op een andere wereld

In de psalmen, die worden toegeschreven aan koning David, worden meestal eerst het leed geuit, de emoties verwoord. Dit kan klinken als een klaagzang, het gaat maar door. Maar dan ergens na het midden vindt er een omslag plaats en komt er ruimte. Een nieuw perspectief. De psalmdichter ziet weer uitkomst. Door het zingen van een psalm word je in die beweging meegenomen. Na het uiten van je gevoelens en emoties word je een ander mens.

Op een bepaalde manier zien we dit zien ook in de verwoording van psalm 62 door Huub Oosterhuis:

 Wees stil, mijn zieltje, wees bij God.
Zet je niet schrap, laat hem,
de Rots, hij komt
op zachte voeten, en luistert.

Ik ben een wankele muur
die je makkelijk omduwt,
een mens die je zo vermoordt.
Wees bij God, mijn ziel,
bij hem is rust en bezinning.
De Rots, hij komt
met zachte handen, om te troosten.

Jachtig en ijl
is onze generatie-
pluizen die niets wegen,
waaien hoog op, zijn weg.

Wees stil, wees bij God.
Niet vergelden, niet oordelen
zal hij, hij komt luisteren
hij wil begrijpen.

Vriendschap.

Aan rust komen sommigen van jullie in deze tijd zeker toe. De tuin, het wandelen in het bos, genieten van lege agenda’s, luisteren naar muziek, lezen. Meer tijd voor elkaar als gezin, nu iedereen thuis moet werken. Genieten van elkaars’ humor. Genieten hoe de kinderen zichzelf en elkaar vermaken. Bezinning in de kerk wordt juist gemist. Hierover schrijft Leny:  …’een weemoed naar wat nu niet mogelijk is. Het ontmoeten met mijn dierbaren en het delen van geloof en ontvangen tijdens de diensten in de Kloosterkerk. Naar mate de weken verstrijken verlang ik hier steeds meer naar.’  Dit wordt door meerdere gemeenteleden gedeeld. Lies vraagt ons: ‘Wat mis je, wat geeft de kerkdienst je?’ Een mooie vraag om even op te broeden. ‘Het samen komen en onverwachte gesprekjes hebben missen wij heel erg. We hopen dat de kerk weer snel open mag voor bijeenkomsten.’  schrijven Hans & Sophia. Jo schrijft over bezoekjes, druk bezig zijn in tuin en huis, het bouwen van een schuurtje, maar ook over wandelen in de bossen van Appelscha. Ze zou er veel voor over hebben om de last van de mensen die door deze crisis getroffen zijn lichter te maken.

Weest stil, wees bij God…
Onze emoties en gevoelens zijn tweeslachtig. Ze gaan heen en weer. Er is rust en onrust. We voelen ons gevangen gemaakt door een virus en tegelijk is er ook ineens meer tijd voor een praatje. Maar ook: ‘Hoe kunnen wij stil zijn, terwijl er al wekenlang wereldwijd een ramp gaande is?’
Wij weten niet wanneer die voorbij is en wij weer opgelucht kunnen ademhalen. Dat deze crisis wel een begin maar nog geen eind kent is iets wat als heel moeilijk wordt ervaren. Wij zijn bij tijden in ademnood. Of zoals Peter het verwoordt:
Uit balans door uitzichtloosheid
vervreemding door gebrek aan echt contact
emoties door gebrek aan grip
heimwee naar wat was
verwarring door dwarrelende gedachten
allergisch voor het nieuwe normaal

 Toos vertelt, dat ze goed alleen kan zijn en zegt: ‘ik ben bevoorrecht met mijn huis en mijn tuin,
met mijn kinderen en kleinkinderen, die het onderling goed met elkaar kunnen vinden, en de vrijheid om een eindje te wandelen. Lies schrijft ‘dat het heel akelig voelt! De manier, hoe mensen elkaar mijden!’ Door anderen wordt deze tijd ‘heel stil en nogal saai gevonden.’
Lizette ervaart het ‘als heel naar, vooral als je bedenkt dat het misschien wel nooit meer zoals in de pre-corona tijd zal worden. Het is bevreemdend om je geliefden steeds te moeten ontwijken. Dat is toch bizar?’
‘Meer stilte waarin vaak mijn gedachten en gevoelens heen weer geslingerd worden tussen rust vinden en verlangen…’ , zegt Leny. ‘Het missen van het contact met je geliefden doet je ervaren hoe rijk je bent in het bezit ervan.’ ,
schrijft Jan. ’Lastig, vooral het niet kunnen knuffelen enz. Voelt heel afstandelijk, ook beginnen we zo langzamerhand de fysieke contacten te missen, vooral de zondagen worden lastig. Wij begonnen ons net een beetje op onze plek te voelen’, schrijven Ina & Eddie,
die nog niet zolang lid zijn van de Kloosterkerk. ‘Wat mij nog meer dan anders bezighoudt’, mailt Gré, ‘is de vraag hoe dit afloopt. Het blijkt nu dat het coronavirus en de vernietiging van ecosystemen een relatie hebben.’  Hink & Dieneke schrijven, dat ze ook iets ervaren van: ‘Dichtbij elkaar: persoonlijk contact missen we wel, maar een praatje, als je mensen tegen komt of in de tuin werkt, is er. De telefoontjes en kaartjes; mensen geven aan dit te waarderen en bellen terug met: ‘nu bel ik jou een keer.’’  Tot zover een greep uit de ontvangen reacties. Veel dank!

Bij iedereen is er het gevoelde ongemak van de afstand en tegelijk de ervaring dat contacten directer en intensiever zijn. Een vreemde tegenstelling, iets naars naast iets positiefs.
Psalm 62 schrijft dat God luistert zonder oordeel. Als wij ons bezinnen luisteren ook wij meer naar onszelf, wij gaan naar binnen, bij onszelf te rade en we luisteren meer naar elkaar. We maken er tijd voor, omdat wij daar nu behoefte aan hebben.

Vorig jaar was er een mooi project van het Nederlands Kamerkoor. Ze brachten op heel verschillende wijzen de 150 psalmen ten gehore. Op hun website lees je hierover:
150 Psalmen om de stilte te vullen.

Het Nederlands Kamerkoor streamt 150 psalmen van 150 componisten in 150 dagen.
De themas van de psalmen, teksten van duizenden jaren oud, zijn nog even actueel als toen ze geschreven waren. De psalmen verhalen over hoop en verdriet, over leiders in tijden van wanhoop en over machteloosheid en feest. De psalmen zijn een afspiegeling van onze menselijkheid.
Het Nederlands Kamerkoor, de Tallis Scholars, Det Norske Solistkor en the Choir of Trinity Wall Street delen deze opnames met de wereld om de stilte mee te vullen, in de hoop dat we over 150 dagen op een punt zijn waar we weer live muziek kunnen maken voor ons publiek.
De psalmen zijn opgenomen door cultuurzender Parmando 24Culture.
En nu gratis online te beluisteren via www.Nederlandskamerkoor.nl 
(Op de dag dat u dit leest is dag 17 aangebroken, en staat psalm 17 in de schijnwerpers)

Vrijdag 15 mei jongstleden waren zij aangekomen bij Psalm 15:

Thema van deze psalm: Spiegel voor de maatschappij
Een passend thema voor onze tijd.

 De geschiedenis is als een les. Een les voor de maatschappij, een les om de juiste weg te vinden en te volgen. Niet alleen toen, maar vooral nu. Gerard Swüste: Die weg wordt met name gewezen in de Tora, de Tien Woorden. Geen kille geboden, maar wegwijzers: als je zo leeft, dan zal je gelukkig zijn. Op het eerste gezicht staat die weg regelmatig haaks op wat mensen aantrekkelijk vinden, maar toch: het is de weg naar geluk.

 Tekst van psalm 15:
 1. Jij, wie mag zich welkom weten in je tent?
    Wie wonen op je hemelse hoogte?
2.
Die integer is, die recht doet,
3. die van harte waarheid spreekt;
    geen praatjes rondstrooit,
    geen kwaad doet aan zijn medemens,
    geen smaad laadt op zijn naaste.
4.
Een verdorven mens is verachtelijk in zijn ogen,
    maar hij respecteert ieder die ontzag heeft voor de Levende;
    zijn woord breekt hij niet, ook al komt hem dat goed uit;
5.
geld leent hij uit zonder rente,
    hij laat zich niet omkopen ten koste van een onschuldige.
   Wie zo doet die staat als een huis voor altijd.

Berthold Gersons, emeritus hoogleraar Psychiatrie en deskundige op het gebied van rampen, zegt, dat het erbij een ramp op aankomt dat de overheid betrouwbaar is. Dat zij oog heeft voor de nood van de slachtoffers. Dit zijn mensen die dierbaren verloren, dit zijn ook de mensen die hun werk of andere belangrijke zaken verloren. Dit betekent bijvoorbeeld dat de overheid moet zorgen dat er daadwerkelijk wordt geholpen en dat het gevoel van gezamenlijkheid wordt bewaard. Deze crisis is iets gemeenschappelijks van alle Nederlanders. Het is belangrijk dat er geen kloof komt tussen hen die met hun leven verder willen en hen die rouwen om wat zij door de Corona-crisis zijn verloren.
Deze ramp vraagt dus om solidariteit, zegt Gersons. Maar dat is voor mensen heel moeilijk. Voor Groningen is Brabant ver en andersom. Wat hier zou kunnen helpen, zo zou Gersons premier Rutte willen adviseren, is het scheppen van een mogelijkheid tot herdenken. Door monumenten of rituelen te creëren. Zo drukken Engelse kranten foto’s af van de zorgmedewerkers die zijn gestorven door het virus.

Zo krijgen de slachtoffers een gezicht, kunnen we hen eren, meer dan met de een minuut stilte en het klappen voor de medewerkers in de zorg zoals dit in het begin gebeurde. Misschien is het goed dat er een nationale dag van rouw komt waarin alle slachtoffers van Corona herdacht worden. Een ritueel om de solidariteit te voeden en te bewaren.

Psalm 15 roept op tot een betrouwbare overheid. Ze roept ons op om de slachtoffers niet alleen
te laten met hun verdriet en eenzaamheid. Onze solidariteit kunnen we ook tot uitdrukking brengen door niet een of een paar groepen de prijs voor deze crises te laten betalen. Niet alleen de zorgmedewerkers die grote offers brachten, de nabestaanden of de (jonge) mensen zonder werk.
Wij samen gaan dit dragen. Dat is menselijk, daartoe roepen de Psalmen al eeuwenlang op.
Ook vandaag! Dat wordt bedoeld met ontzag hebben voor de Levende.

Wat kunnen wij in de tussentijd doen om de verbinding te behouden?
Misschien een telefoontje naar degene die altijd bij u in de buurt zat in de kerk?
Of een kaartje als u dat makkelijker vindt.
We voelen wat we voelen en blijven waakzaam, proberen door bezinning onze geestkracht te bewaren en bidden voor onze overheid en bewindslieden dat ze de juiste dingen voor ons allemaal doen, Amen.

Met hartelijke groet,

Matthy, en ook van Herke.

 

PS van Herke: ‘Het is de moeite waard om elke dag een psalm te zingen of een ander mooi lied,
elke morgen, alleen of met elkaar. Een tekst zingen is heel iets anders dan lezen of luisteren naar een ander. Nee, niet alleen luisteren….zelf doen! Iedereen kan zingen volgens mij…..en schoorvoetend zingen is het mooiste wat er is….in de badkamer misschien?
Stoere gedetineerden in de gevangenis durven vaak ook niet te zingen dus bij deze de vertaling van een tekst van Kevin Ayers, gitarist van The Soft Machine, een band uit de jaren 60:
 ‘Zing maar een lied in de morgen, zing het in de nacht als het moet, je weet soms niet eens waarover je zingt, maar je weet het doet je hart zo goed, oh yeah! Je weet het doet je hart zo goed.’ Hij noemde dit liedje apart genoeg : ‘Religious Experience’ (Zingen als religieuze ervaring)
Kevin Ayers is al vrij snel uit de Soft Machine gestapt omdat hij vond dat ze te weinig zongen.
Het was namelijk vooral een instrumentale experimentele jazzrock-band.
Ik zou het willen aanbevelen als psalm 151.’